De kinderen onderzoeken hoe social media aandacht vasthoudt. Ze leren over likes, algoritmes en waarom filmpjes zo verslavend kunnen zijn.
Daarna ontwerpen ze een positieve mediacampagne (poster of storyboard) over bewust mediagebruik. Zo ontdekken ze hoe media invloed heeft op hun brein én gedrag.
Voorbereiding
- Grote vellen papier (A2 of A3)
- Stiften en potloden
- Eventueel tijdschriften voor een collage
- Kaartjes met begrippen: algoritme, likes, volgers, melding, schermtijd
Inleiding
Uitleg voor de groep: hoe houdt social media jouw aandacht vast?
- Vraag de kinderen of ze herkennen dat ze “even snel” op hun telefoon kijken en dat er dan ongemerkt veel tijd voorbijgaat.
- Leg uit dat dit niet toevallig gebeurt: social media-apps zijn bewust zo ontworpen dat ze je aandacht zo lang mogelijk vasthouden. Daar krijgen zij ook geld voor!
- Benoem dat bedrijven verdienen aan aandacht, dus hoe langer jij kijkt, hoe beter dat voor hen is.
- Leg vervolgens uit dat je brein een stofje aanmaakt als je iets leuks ziet of een like krijgt.
- Vertel dat dit stofje dopamine heet en zorgt voor een kort blij-gevoel.
- Maak duidelijk dat je hersenen dat fijne gevoel willen herhalen, waardoor je sneller blijft scrollen
- Introduceer het begrip algoritme als een slim computerprogramma dat bijhoudt waar jij vaak naar kijkt.
- Leg uit dat als je veel voetbalfilmpjes bekijkt, je er meer van te zien krijgt, en hetzelfde geldt voor andere interesses.
- Benadruk dat de app daardoor steeds beter aansluit bij wat jij leuk vindt.
- Bespreek dat hoe beter de inhoud bij je past, hoe moeilijker het wordt om te stoppen.
- Leg uit dat je brein steeds kleine beloningen krijgt, waardoor pauze nemen lastiger kan voelen.
- Sluit af met de boodschap dat bewustwording belangrijk is: als je weet hoe het werkt, kun je zelf betere keuzes maken.
Uitleg voor de groep: positieve media campagne
- Benadruk dat kinderen niet machteloos zijn tegenover social media. Maak duidelijk dat zij zelf keuzes kunnen maken in hoe lang en hoe ze media gebruiken.
- Leg uit dat ze daarom een mediacampagne gaan ontwerpen waarin zij anderen helpen bewuster met media om te gaan.
- Leg uit wat een mediacampagne is: een boodschap waarmee je mensen wilt laten nadenken of iets anders wilt laten doen.
- Geef herkenbare voorbeelden, zoals posters over gezond eten of reclames over veiligheid.
- Vertel dat de campagne gaat over bewust mediagebruik.
- Geef richting met voorbeelden: pauzes nemen, zelf de baas blijven over je schermtijd, positief omgaan met anderen online.
- Stimuleer de kinderen om zelf te bedenken wat zij het belangrijkste vinden.
- Leg uit dat ze mogen kiezen tussen een poster met een krachtige slogan of een storyboard voor een korte video of podcast.
- Laat ze nadenken over hun kernboodschap: wat wil je dat mensen begrijpen?
- Laat ze bewust kiezen welke woorden, beelden of scènes indruk maken.
- Stimuleer hen om na te denken over het effect: wat moet iemand voelen, denken of anders gaan doen na het zien van deze campagne?
- Leg uit dat social media niet per definitie slecht is en ook leuke en verbindende kanten heeft.
- Benadruk dat het belangrijk is om te begrijpen hoe media werkt, zodat je bewust keuzes kunt maken.
- Sluit af met de kernboodschap dat zij zelf de regie hebben over hun gedrag, niet de app
Kern
Stap 1: Eigen ervaringen verzamelen
Schrijf in het midden van een vel: Waarom blijf je scrollen? Laat kinderen redenen noemen: verveling, grappige filmpjes, chatten, meldingen. Schrijf alles op zonder oordeel. Benoem dat veel mensen dit herkennen.
Stap 2: Uitleg over het brein en beloning
Leg uit dat je brein een stofje aanmaakt (dopamine) als je iets leuks ziet of een like krijgt. Dat geeft een kort blij-gevoel. Je hersenen willen dat gevoel herhalen, waardoor je sneller blijft kijken. Maak het concreet: vergelijk het met een klein beloningsbelletje in je hoofd dat steeds opnieuw afgaat.
Stap 3: Wat is een algoritme?
Leg een kaartje met “algoritme” neer. Leg uit dat dit een slim computerprogramma is dat kijkt waar jij vaak naar kijkt. Bekijk je veel sport? Dan krijg je meer sport. Kijk je veel humor? Dan krijg je meer humor. Bespreek dat hoe beter het aansluit bij jouw interesses, hoe moeilijker het wordt om te stoppen.
Stap 4: Gevolgen bespreken
Bespreek samen:
- Wat zijn voordelen van social media?
- Wat zijn nadelen?
- Wanneer merk je dat het te veel wordt?
Schrijf plus- en minpunten in twee kolommen. Houd het gesprek in balans: social media is niet alleen negatief.
Stap 5: Positieve media boodschap maken
Leg uit dat zij nu zelf invloed gaan uitoefenen. In plaats van alleen gebruiker te zijn, worden ze maker van een positieve mediaboodschap.
Stap 6: Ontwerpen van de mediacampagne
De kinderen kiezen één van de volgende vormen:
- Poster met slogan
- Storyboard voor een korte video
- Concept voor een podcastaflevering
Laat ze eerst hun kernboodschap bepalen:
Wat wil je dat mensen anders gaan doen? Welke tip geef je? Hoe zorg je dat de boodschap opvalt?
Stimuleer creativiteit in beeld, symbolen en krachtige woorden.
Stap 7: Presenteren
Elk groepje presenteert zijn campagne. Bespreek na elke presentatie:
Wat is de boodschap? Wat maakt dit krachtig? Wat blijft hangen?
Uitbreiding
Makkelijker:
Werk met vaste stellingen waaruit ze kunnen kiezen.
Moeilijker:
Laat ze ook nadenken over doelgroep: voor wie is hun campagne bedoeld?
Variatie:
Maak een gezamenlijke BSO-media gedragscode.
Afsluiting
Ga terug naar de beginvraag: waarom blijf je scrollen? Vraag wat ze nu anders zien of begrijpen. Sluit af met de kernboodschap: als je weet hoe social media werkt, kun je zelf bewustere keuzes maken.
Tips voor de begeleiding
- Zorg dat kinderen eerlijk durven praten over hun mediagebruik zonder schaamte. Vermijd vervelende opmerkingen.
- Sluit aan bij hun voorbeelden en neem hun ervaringen serieus.
- Werk met duidelijke stappen en zichtbare schema’s.
- Laat kinderen zelf hun campagnevorm en boodschap kiezen.
- Stimuleer luisteren en respect bij discussie.
- Laat zien hoe je kritisch nadenkt zonder te veroordelen.
- Houd het gesprek passend en voorkom dat het een klaagsessie over schermtijd wordt.
Materiaal
- Groot papier, A2 of A3
- Stiften en potloden
- Begrippenkaartjes
- Tijdschriften
- Lijm
Ruimte
Binnen of buiten, rustige ruimte met genoeg tafels.
Cognitieve ontwikkeling
Kinderen leren hoe social media technisch en psychologisch werkt. Ze ontwikkelen kritisch denkvermogen en inzicht in beïnvloeding.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Ze reflecteren op hun eigen gedrag en ervaren herkenning bij elkaar. Dit vergroot zelfinzicht en verantwoordelijkheidsgevoel.
Taalontwikkeling
Ze oefenen met argumenteren, presenteren en het formuleren van krachtige boodschappen.
Kunstzinnige ontwikkeling
Ze vertalen een maatschappelijk thema naar een visuele of creatieve uiting met impact.
